-** አቶ ነብይ በድሩ ሸፊ ጠበቃ ማርቆስ ወ/ሰንበት - ቀረቡ; ተከሣሽ በመሆን ተከራክረዋል።; ና በሥር ሁለተኛ ተከሣሽ የነበረው አቶ ቶውፉቅ ሹፋ በኢ.ፋ.ዱ.ሪ የወንጀል ሕግ አንቀጽ 32/1/ሰ/ እና /ለ/ በአንቀጽ 427 ንዐስ አንቀጽ v. -** የፋዳራል ሥ/ፀ/ሙ/ኮሚሽን ዐቃቤ ሕግ ዋልተ ንጉስ ፍቅሬ ቀረቡ; ን ምስክሮች ሰምቷል። የመጀመሪያው የዐቃቤ ሕግ ምስክር የፋዳራል የሥነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን የክትትል ሰራተኛ መሆኑን ገልፆ፣ መጋቢት 17 2000 ዓ.ም. ከጧ

አመልካች በዚህ ፍርድ ቅር በመሰኘት ይግባኝ ለፋዳራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት አቅርበዋል። የፋዳራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት ይግባኙ የሚጣራ ሕግ ወይም የፍሬ ነገር ነጥብ የላለው መሆኑን ገልፆ የአመልካችን ይግባኝ በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ-ሥርዓት ሕግ ቁጥር 195/1/ መሰረት ሰርዞታል። አመልካች በኮሚሽኑ እንደሚፈለግ መጥሪያ በተጻፈበት መጋቢት 12 ቀን 2000 ዓ.ም. ከአንደኛው የዐቃቤ ሕግ ምስክር ጋር ሁለተኛው ተከሣሽ ጉቦ ለመቀበል ተደራድረዋል በተባለበት መጋቢት 17 ቀን 2000 ዓ.ም.፣ ሁለተኛ ተከሣሽ ገንዘቡን ለአንደኛው የዐቃቤ ሕግ ምስክር ሰጥተዋል በተባለበት መጋቢት 18 ቀን 2000 ዓ.ም. አመልካች በኢትዮጵያ ውስጥ አልነበሩም ስለዚህ በወንጀለ ተካፊይ ነው ተብል የተሰጠብኝ የጥፊተኝነት ውሣኔ መሰረታዊ የሕግ ስህተት አለበት። ጉቦ ተቀባይ ሣይኖር ጉቦ የመስጠት ወንጀል ሉፈፀም ስለማይችል አንደኛው የዐቃቤ ሕግ ምስክር ጉቦ ተቀባይ ነው ባልተባለበት ሁኔታ ጉቦ የመስጠት ወንጀል ፈፅመሀል ተብዬ ጥፊተኛ መባላ መሰረታዊ የሕግ ስህተት ያለበት ነው። አመልካች የጉምሩክ ቀረጥ ባለመክፈል ወንጀል ተጠርጥሮ ክትትል ይደረግበት የነበረው ወንጀል ክስ በተመሰረተበት ሂደት ላይ ይገኛል። ስለዚህ ፍ/ቤቱ በዚህ ጉዲይ የጥፊተኝነት ውሣኔ ወስኖ የቅጣት ውሣኔውን እንዱያቆይልን ያቀረብነውን ጥያቄ ባለመቀበል ቅጣት መወሰኑ በወንጀል ሕግ አንቀጽ 63 እና አንቀጽ 184 ያልተከተለና መሰረታዊ የሕግ ስህተት ያለበት ነው። አመልካች ጥፊተኛ መባል አይገባኝም እንጂ ጥፊተኛ እንኳን ብባል በወንጀል ሕግ አንቀጽ 27/1/ እና በአንቀጽ 427/1/ መሆን ሲገባው ወይም በአናሣው ድምፅ ውሣኔ መሰረት በወንጀል ሕግ አንቀጽ 427/1/ ጥፊተኛ መባል ሲገባኝ በወንጀል ሕግ አንቀጽ 427/1/ እና /3/ ጥፊተኛ ነው በማለት የተሰጠው የጥፊተኝነትና የቅጣት ውሣኔ መሰረታዊ የሕግ ስህተት ያለበት ስለሆነ በሰበር ታይቶ እንዱታረምልኝ በማለት አመልክቷል።

ተጠሪ በበኩለ ታህሣስ 6 ቀን 2003 ዓ.ም. በተጻፈ መልስ አመልካችና በሥር ፍ/ቤት ሁለተኛ ከሣሽ የነበረው ሰው ያሰቡትን ውጤት ያላገኙ ቢሆንም ጉቦ የመስጠት ወንጅለን ሙለ በሙለ ፈፅመው አጠናቀዋል። ስለዚህ ወንጀለ የሞራላዊ ግላዊና ሕጋዊ መስፈርቶችን በማያሟላ መልኩ የተፈፀመ ሆኖ እያለ ሙከራ ነው እንዱባል የቀረበው የሰበር አቤቱታ የሕግ መሰረት የለውም። አመልካች ከአሥራ ሦስት ሚሉዮን ብር በላይ የቀረጥ ማጭበርበር ፈፅሞ ይደረግበት የነበረው ክትትል እንዱቋረጥለት ለማድረግ የፈፀመው ድርጊት በአዋጅ ቁጥር 433/97 አንቀጽ 2/9/ በተሰጠው ‛ከባድ ሙስና“ ትርጉም የሚካተት ነው። ስለዚህ በወንጀል ሕግ አንቀጽ 427/1/ ጥፊተኛ መባል ይገባኝ ነበር በማለት ያቀረቡት አቤቱታ የሕግ መሰረት የለውም። የቅጣት ውሣኔውን በተመለከተ አመልካች ያቀረቡት መከራከሪያ የበታች ፍ/ቤቶች መሰረታዊ የሆነ የሕግ ስህተት የፈፀሙ መሆኑን የሚያሣይ አይደለም። በአጠቃላይ የአመልካች ክርክርና አቤቱታ የበታች ፍ/ቤቶች መሰረታዊ የሕግ ስህተት የፈፀሙ መሆኑን የሚያረጋግጥ ባለመሆኑ አቤቱታውን ውድቅ በማድረግ እንዱያሰናብተን በማለት መልስ ሰጥቷል። አመልካች ጥር 26 ቀን 2003 ዓ.ም. በተጻፈ የመልስ መልስ አመልካች ከመጋቢት 2 ቀን እስከ መጋቢት 19 ቀን 2000 በአገር ውስጥ ስላልነበረ በወንጀለ ተካፊይ መሆኑ አልተረጋገጠም። የኮሚሽኑ ሰራተኛ ጉቦ የመቀበል ወንጀል ከፈፀመ አመልካች ጉቦ የመስጠት ወንጀል ፈፅሟል በማለት ለማጠቃለል አይችልም። የወንጀል ሕጉ ቅጣት ተጠቃልል የሚወስንበትን ሁኔታ ያስቀመጠ ስለሆነ አመልካች በልላ ወንጀል ተከስሶ እያለ በዚህ መዝገብ ጥፊተኛ ተብል መቀጣቱ ተገቢ አይደለም የሚል ይዘት ያለው ክርክር አቅርቧል።

ከሥር የክርክሩ አመጣጥና በሰበር ግራ ቀኙ ያቀረቡት የጽሐፍ ክርክር ከላይ የተገለፀው ሲሆን እኛም ጉዲዩን መርምረናል። ጉዲዩን እንደመረመርነው የከፍተኛው ፍ/ቤትና የፋዳራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት የሰጡት ፍርድ በአግባቡ ነው ወይስ አይደለም የሚለው ጭብጥ መታየት ያለበት ሆኖ አግኝተነዋል።

ጉዲዩን እንደመረመርነው አመልካች የጉምሩክ ቀረጥ የማጭበርበርና የሙስና ወንጀል ፈፅሟል በሚል ምክንያት ተጠርጥሮ በፋዳራል ሥነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን ክትትል እና ምርመራ እየተደረገበት የነበረ መሆኑ ተረጋግጧል። አመልካች በኮሚሽኑ የሚደረግበት ክትትል እንዱቋረጥለት ለማድረግ የኮሚሽኑ የክትትልና የምርመራ ባለሙያ የሆነውን አንደኛ የተጠሪ ምስክር ጋር በሥር ሁለተኛ ተከሣሽ በሆነው አቶ ቶውፉቅ በኩል መጋቢት 17 ቀን 2000 ዓ.ም.

ገንዘብ ለመስጠት ሀሳብ ያቀረበ መሆኑን፣ ከዚያም በኋላ በስልክ አንደኛውን የተጠሪ ምስክር በስልክ ካነጋገረና ገንዘብ በሁለተኛው ተከሣሽ በኩል እንደሚልክ ከነገረው በኋላ መጋቢት 18 ቀን 2000 ዓ.ም. 150,000 /አንድ መቶ ሀምሣ ሺህ ብር/ በመላክ ገንዘቡ ለአንደኛ የተጠሪ ምስክር ከተሰጠ በኋላ በኮሚሽኑ የሚደረገው ክትትልና ምርመራ ተቋርጧል በሚል ዕምነት መጋቢት 21 ቀን 2000 ዓ.ም. ከአንደኛው የተጠሪ ምስክር ቢሮ ድረስ ከሁለተኛው ተከሣሽ ጋር የመጣና ገንዘቡን የላከው እሱ መሆኑን ወደፉትም ውለታ እንደሚውልለት ካረጋገጠለት በኋላ ሁለቱም በቁጥጥር ሥር የዋለ መሆኑ ተረጋግጧል። አንደኛው የተጠሪ ምስክር ከአመልካቾች ጋር በስልክና በአካል ያደረጋቸው ንግግሮች በመቅረፀ ድምፅ የተቀዲ መሆኑን መሥክሯል። በአጠቃላይ አመልካች በወንጀለ ሥራ በመላ ሀሳቡ ሙለ ተካፊይ መሆኑ ፍሬ ጉዲይ የማጣራትና ማስረጃ የመመዘን ሥልጣን ባላቸው የከፍተኛው ፍ/ቤትና የፋዳራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት ተረጋግጧል።

አንድ ሰው ጉቦ የመስጠት ወንጀል ፈፅሟል የሚባለው አንድ የመንግሥት ሰራተኛ በኃላፉነቱ ማድረግ የሚገባውን እንዲያደርግ ወይም ማድረግ የማይገባውን እንዱያደርግ ጥቅም ወይም ጥጦታ የሰጠ ወይም ያቀረበ ሆኖ በተገኘ ጊዜ እንደሆነ በወንጀል ሕግ አንቀጽ 427 ንዐስ አንቀጽ 1 በግልፅ ይደነግጋል። አመልካች በመላ ሀሳቡና ድርጊቱ ሙለ ተካፊይ በመሆን የተጠሪ አንደኛ ምስክር የሆነው የክትትልና የምርመራ ሰራተኛ በአመልካች ላይ የሚደረገውን ክትትል እንዱያቋርጥ ለማድረግ ብር 150,000 /አንድ መቶ ሀምሣ ሺህ ብር/ በመደለያነት ያቀረበ መሆኑ በማስረጃ ተረጋግጧል። አመልካች ከውጭ አገር የገባሁት መጋቢት 19 ቀን 2000 ዓ.ም. ነው በማለት ፒስፕርቱን በማስረጃነት ያቀረበ ቢሆንም አንደኛው የተጠሪ ምስክር በአመልካች ላይ የሚያደርገውን ክትትል ቢያቆም የሚጠቀምና ገንዘብ የሚሰጠው መሆኑን በሁለተኛው ተከሣሽ በኩል ሀሳብ ካቀረበበት መጋቢት 17 ቀን 2000 ዓ.ም. ጀምሮ አመልካችና ሁለተኛ ተከሣሽ ጋር ከሥነ-ምግባርና ፀረ ሙስና ኮሚሽን ቢሮ እስከተያዘበት መጋቢት 21 ቀን 2000 ዓ.ም. ድረስ የወንጀል ሕግ አንቀጽ 32/ለ/ በሚደነግገው መሰረት በመላ ሀሳቡና አድራጎቱ በወንጀለ ድርጊት በሚሰጠው ውጤት ሙለ ተካፊይ መሆኑ በተጠሪ ማስረጃና አንደኛው የተጠሪ ምስክር ጋር በስልክ ካደረጋቸው ንግግሮችና በሁለተኛ ተከሣሽ በኩል ከፈፀሙ ተግባራትና