-** አቶ ሰሚር ሱሩር - ጠበቃ በፀልት መኮንን ቀረቡ; በአዱስ አበባ በልደታ ክፍለ ከተማ ቀበላ 05/08 በቤት ቁጥር 441 በንግድ ፈቃድ ቁጥር 03/01/3/00/69/95 የሚያካሂደትን የንግድ ድርጅት በብር 200,000 (ሁለት መቶ ሺ v. ዎች፡-** 1. ወ/ሮ ስንደ ደባለ - አልቀረቡም 2. አቶ መርሀፅድቅ ድጋፋ - ቀረቡ; ዎች ብር 40,000(አርባ ሺህ ብር) በቼክ ተቀብለው ወስደዋል። ቀሪውን ብር 160,000(መቶ ስልሳ ሺህ ብር); ዎች ሲያስተላልፈ; ዎች (ተከሳሽ) በ

1. የመጀመሪያውን ጭብጥ ለመፍታት የሽያጭ ውልን በግዳታ ስለመፈፀም የተደነገጉት ድንጋጌዎች ይዘት መንፈስና አላማ መመርመር አስፈላጊ ሆኖ አግኝተነዋል። በመርህ ደረጃ ገዥ ሻጭ የሽያጭ ውለን በግድ እንዱፈፅምለት ለመጠየቅ የሚችለው ውለ ልዩ የሆነ ጥቅም የሚያስገኝለት ሆኖ ሲታየው እንደሆነ የፍታበሓር ህግ ቁጥር 2329 ይደነግጋል። ገዥው በሽያጭ ውለ ላይ ልዩ ጥቅም አለው የሚባለውና የሽያጭ ውለን ሻጭ በፍርድ ሀይል ተገድድ እንዱፈፅም ፍርድ ቤቶች ለመወሰን የሚችለት የሽያጭ ስምምነት የተደረገበት ዕቃ በልማድ ምትክ ሉገዛበት የማይቻል የሆነ እንደሆነ ወይም የተባለውን ምትክ ለመግዛት ገዥው ላይ ከፍ ያለ ወጭና ችግር የሚያስከትልበት የሆነ እንደሆነ መሆኑን የፍታብሓር ህግ ቁጥር 2330 ይደነግጋል። አመልካች የንግድ ድርጅት ሽያጭ ውለ ልዩ ጥቅም የሚያስገኝላቸው መሆኑንና የንግድ ድርጅቱ ምትክ ላላ የንግድ ድርጅት መግዛት የማይችለ ስለመሆናቸው ወይም ላላ የንግድ ድርጅት ለመግዛት ቢሞክሩ ከፍተኛ ወጭና ችግር የሚያስከትልባቸው ስለመሆኑ ፍሬ ጉዲይ የማጣራትና ማስረጃ የመመዘን ሥልጣን ላለው ፍርድ ቤት በክሳቸው እንዲልገለፁ ማስረጃ በማቅረብም እንዲላስረደ የሥር ፍርድ ቤት በሰጠው ውሳኔ አረጋግጧል። አመልካች የሽያጭ ውለ በግድ እንዱፈፀም ለመጠየቅ በፍታብሓር ህግ ቁጥር 2329 እና በፍታብሓር ህግ ቁጥር 2330 የተደነገጉት ሁኔታዎች መኖራቸውን የማስረዲት ግዳታ ያለባቸው ሲሆን አመልካች ይህንን ግዳታቸውን ያልተወጡ መሆኑን በበታች ፍርድ ቤቶች ተረጋግጧል። በመሆኑም የበታች ፍርድ ቤቶች የሰጡት ውሣኔ ውለታን በግድ ስለመፈፀም በፍታብሓር ህግ ቁጥር 1778፣ የፍታብሓር ህግ ቁጥር 2329 እና በፍታብሓር ህግ ቁጥር 2330 ድንጋጌዎችን መሰረት ያደረገ በመሆኑ በዚህ በኩል አመልካች ያቀረቡትን ክርክር አልተቀበልነውም።

ከዚህ በተጨማሪ የንግድ መደብር ሽያጭ ውለ እስከ ህዲር 28 ቀን 2000 ዓ.ም የሚፈፀም ስለመሆኑ የአመልካችና ተጠሪዎች ባደረጉት ውል የተገለፀ ቢሆንም የሽያጭ ውለ በግዳታ እንዱፈፀምለት የሚፈልግ ገዥ ውለ በግዳታ እንዱፈፀምለት የማስገደድ ሀሳብ ያለው መሆኑን ለሻጭ ካልገለፀ ውለን በፍርድ ሀይል ተገድድ ሻጭ እንዱፈፅም ቢደረግ መብቱን እንደሚያጣ የፍታብሓር ህግ ቁጥር 2330 ንዐስ አንቀጽ 1 ይደነግጋል። አመልካች በዚህ ድንጋጌ መሰረት ማስጠንቀቂያ ያልሰጠ መሆኑንና ይልቁንም ተጠሪዎች ውለን አፍርሰናል በማለት ቀድመው ለአመልካች በፅሐፍ ያሣወቁ መሆኑ በሥር ፍርድ ቤት ተረጋግጧል። ከዚህ በተጨማሪ በአመልካችና በተጠሪ ውል ላይ የተገለፀው የጊዜ ገደብ በፍታብሓር ህግ ቁጥር 2331 ንዐስ አንቀጽ 2 የተደነገገውን ጥብቅ መሥፈርት የሚያሟላ አይደለም። ይኸም በመሆኑ የበታች ፍርድ ቤቶች የንግድ ድርጅት ሽያጭ ውለ በግዳታ እንዱፈፀምላቸው አመልካች የመጠየቅ መብት የላቸውም በማለት የሰጡት ውሣኔና የደረሱበት መደምደሚያ የህግ ስህተት የላለበት ነው በማለት ወስነናል።

2. ሁለተኛውን ጭብጥ በተመለከተ አመልካች በቼክ ብር 40,000 (አርባ ሺህ ብር) ለተጠሪዎች የከፈለና ሁለተኛው ተጠሪ ቼኩን በገንዘብ መንዝረው ከባንክ የወሰደ መሆናቸው በሥር ፍርድ ቤት አንስተው አመልካች የተከራከሩበት ሲሆን ተጠሪ ይህንን በመካድ የሰጡት መልስ የለም። ስለሆነም አመልካች ብር 40,000 የከፈለ መሆኑን በፍታብሓር ሥነ ሥርዓት ሕግ ቁጥር 235 መሰረት ያመኑ መሆኑን ግራቀኙ ካደረጉት ክርክር ለመገንዘብ ችለናል። የሽያጭ ውለ በግዳታ ሉፈፀም አይገባውም ከተባለ ተከራካሪዎች ውለ ከመደረጉ በፉት ወደ ነበሩበት እንዱመለሱ ማድረግና ለውለ አለመፈፀም ኃላፉ የሆነው ተዋዋይ ላላኛው ተዋዋይ ወገን የደረሰበትን ኪሣራ የመተካት ኃላፉነት እንደሚኖርበት ከፍታብሓር ህግ ቁጥር 1815 እና ከፍታብሓር ህግ ቁጥር 1790 ድንጋጌ ለመረዲት ይቻላል።

አመልካች ውለ በግዳታ የማይፈፀም ከሆነ በአማራጭ ውለ ባለመፈፀሙ የደረሰበትን የኪሣራ መጠን በመግለፅ ተጠሪዎች ኪሣራ እንዱከፍለት የቀረበው የዲኝነት ጥያቄ የለም። በዚህ በኩል አመልካች ያልጠየቁት ዲኝነት በመሆኑ በውለ መሰረት ባለመፈፀሙ ተጠሪዎች የሚከፍለት ካሣ የለም። ሆኖም ተጠሪዎች ከአመልካች በቼክ ተቀብለው የወሰደትን ብር 40,000 (አርባ ሺህ ብር) ለአመልካች የመመለስ ግዳታ ያለባቸው መሆኑ ከፍታብሓር ህግ ቁጥር 1815 ንዐስ አንቀጽ 1 ድንጋጌ የተደነገገ በመሆኑ የበታች ፍርድ ቤቶች ተጠሪዎች ከአመልካች የወሰደትን ብር 40,000(አርባ ሺህ ብር) እንዱከፍለ አለመወሰናቸው መሰረታዊ የሆነ የህግ ስህተት ያለበት ሆኖ አግኝተነዋል። ስለሆነም ይህንን የውሣኔ ክፍል ብቻ በማሻሻል ተጠሪዎች ለአመልካች ብር 40,000(አርባ ሺህ ብር) የመክፈል ግዳታና ሀላፉነት አለባቸው በማለት ወስነናል።

ው ሣ ኔ

1. የፋዳራል የመጀመሪያ ፍርድ ቤትና የከፍተኛ ፍርድ ቤት የሰጡት ውሣኔ ተሻሽሎል።

2. ተጠሪዎች የንግድ ድርጅት ሽያጭ ውለን በግዳታ እንዱፈፅሙ አይገደደም በማለት ወስነናል።

3. ተጠሪዎች ለአመልካች ብር 40,000(አርባ ሺህ ብር) ይክፈለ በማለት ወስነናል።

4. በዚህ ፍርድ ቤት የወጣውን ወጭና ኪሣራ ግራ ቀኙ ለየራሳቸው ይቻለ።

መዝገቡ ወደ መዝገብ ቤት ይመለስ።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት።