-** እነ አሰገደች የእናቶች እና የሕጻናት ሆስፑታል - ጠበቃ ብስራት መኮንን ቀረቡ v. -** የኢ.ፋ.ዱ.ሪ ጤና ጥበቃ ሚኒስቴር - ነ/ፈጅ እድገት ጥላሁን ቀረቡ; ላይ በመሰረቱት ክስ መነሻ ነው። የክሱ ይዘትም ባጭሩ አመልካቾች በሕጉ አግባብ የመከራከር መብት ሳይጠብቅላቸውና ጥፊታቸውም በአግባቡ ሳይረጋገጥ የሙያ ሥነ ምግባር

አመልካቾች በጉዲዩ ላይ የተሰጠው ውሳኔ መሰረታዊ የሆነ የሕግ ስህተት አለበት የሚለበት አንደ ምክንያት ለ1ኛ አመልካች በተላከው መጥሪያና ክስ ላልች አመልካቾች ቀርበው ለኮሚቴው መልስ ሰጥተው አልተከራከሩም፣ አልተሰሙም በማለት እና ይህ አካሄድ የኢትዮጵያ ጤና ባለሙያዎችን መማክርት ጉባኤ ማቋቋሚያ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር 76/94 አንቀጽ 16 ስር የተመለከተውን ያላሟላ ነው የሚል ነው። ይኸው የተጠቀሰው ደንብ ድንጋጌ የሙያ ሥነ ምግባር ጉዲዮች ንዐስ ኮሚቴ ሥልጣንና ተግባርን ያስቀመጠ ሲሆን በድንጋጌው ንዐስ ቁጥር አንድ ስር የጤና ሙያ የሚጠይቀው ሥነ ምግባር ባለመከበሩ በባለሙያ ላይ የሚቀርብ ክስን ተቀብል ምርመራ እንደሚያካሂድና እንደሚያጣራ የደነገገ ሲሆን የአንቀጹ ንኡስ ቁጥር ሁለት ድንጋጌ ደግሞ በንዐስ ቁጥር አንድ መሰረት የሚቀርበውን ክስ ለማየት በቂ ማስረጃ መኖሩን ካረጋገጠ መልሱን በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ይዞ እንዱቀርብ በመግለጽ ክሱን ክስ ለቀረበበት ባለሙያ ይልካል በሚል አስቀምጧል። እንግዱህ ንዐስ ኮሚቴው ሉከተለው የሚገባውን ሥርዓት ሕጉ ከላይ በተመለከተው መልኩ ያስቀመጠው ሲሆን ይህ ስነ ስርአት የባለሙያውን የመሰማት መብት የሚያስጠብቅ መሆኑ እሙን ነው። በተያዘው ጉዲይ ምላሽ የሚይስፈልገው ነገር ይህ ሥነ ሥርአት በሕጉ መንፈስ መሰረት አልተጠበቀም ለማለት ይቻላልን? የሚለው ነው። የአመልካቾች ጠበቃ የሚከራከሩት በሕጉ መሰረት ለአመልካቾች ክሱና ማስረጃው ደርሷቸው መልስ ሳይሰጡና መልሳቸው ሳይመረመር ውሳኔ ተሰጥቷል በሚል ነው። ይሁን እንጂ 1ኛ አመልካች ክሱ ደርሶት በጹሐፍ መልስ የሰጠበት፣ ላልች አመልካቾች ደግሞ በጹሐፍ መልስ ባያቀርቡም ቀጠሮ ተሰጥቷቸው ጉዲዩን በያዘው ንዐስ ኮሚቴ ፉት ቀርበው ቃላቸውን የሰጡ ስለመሆኑ የፋዳራለ መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ያረጋገጠው ጉዲይ ከመሆኑም በላይ ይህ ችልትም የስር ፍርድ ቤትን ዋና መዝገብ አስቀርቦ ይህንኑ ተመልክቷል።

በመሆኑም 1ኛ አመልካች ክስና ማስረጃ አልደረሰኝም በማለት የሚያቀርበው ክርክር እውነትነት የላለው በመሆኑ የሥነ ሥርዓት ግድፈት አለበት ለማለት የማይቻል ሲሆን ላልች አመልካቾችን በተመለከተ ደግሞ ምንም እንኳ አመልካቾች በፁሐፍ ክስና ማስረጃ ደርሷቸው ወደ ክርክሩ ሂደት ባይገቡም በንዐስ ኮሚቴ ፉት ቀርበው ግን ተገቢውን ቃላቸውን የሰጡ በመሆኑ እነኚህ አመልካቾች አልተደመጡም ወይም የመሰማት መብታቸው ተነፍጓል ለማለት የሚያስደፍር አይደለም። ከሁለም በላይ ጉዲዩን ሲመለከት የነበረው አካል ሲያካሂዲቸው የነበራቸው ስብሰባዎች በርካታ ጊዜ የተደረጉ፣ በተገቢ ባለሙያዎች አስተያየት የተሰጠበት የነበረ መሆኑን የአስተዲደር ውሳኔ አካሄድና ይዘት ከማሳየቱም በላይ የአስተዲደር መስሪያ ቤቶች ውሳኔ የሚያስተላልፈበት ጥብቅ የሆነ የክርክር ሥርዓትን ጠብቀው ነው ለማለት የማያስደፍር መሆኑን በኢትዮጵያ ጤና ባለሙያዎችን መማክርት ጉባኤ ማቋቋሚያ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር 76/94 አንቀጽ 16 ስር የተመለከቱት አጠቃላይ የስነ ስርአት ደንቦች አስገዲጅ የሆነ ሥርዓት አለመሆናቸው የድንጋጌዎቹ ይዘታቸውና አቀራረፃቸው የሚያስገነዝብ መሆኑ ጋር ተዲምሮ ሲታይ በአመልካቾች የመሰማት ወይም የመደመጥ መብት ላይ መሰረታዊ የመብት መጣበብ ወይም ግድፈት ያስከተለ ሁኔታ ተፈጽሟል ለማለት የሚያስችል አይደለም። በመሆኑም አመልካቾች ክሱን የመከላከል መብት አልተከበረም በማለት ያቀረቡት ቅሬታ ተቀባይነት ያለው ሁኖ አላገኘነውም።

ላላው ከዚሁ ነጥብ ጋር ተያይዞ በአመልካቾች የቀረበው ቅሬታና በዚህ ችልትም እንዱታይ የተያዘው ጭብጥ አመልካቾች በፍትሐብሕር የካሣ ጥያቄ ቀርቦ አመልካቾች በፍርድ ኃላፉነት የለባቸውም ተብል በነፃ መሰናበታቸው የመከላከል መብታቸው ቢከበር ኑሮ ሉያስከትል ይችል የነበረው ውጤት ነው። በእርግጥ አመልካቾች በፍትሐብሕር የካሣ ጥያቄ በመደበኛው ፍርድ ቤት ክስ ቀርቦባቸው የመከላከያ ማስረጃ አሰምተው ክሱ ውድቅ ሁኖ በነፃ የተሰናበቱ መሆኑን በፋዳራለ መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት መ/ ግንቦት 03 ቀን 2002 ዓ.ም የተሰጠ ውሳኔ የሚያሳይ ሲሆን ይህ ውሳኔ ለማስረጃነት በስር ፍርድ ቤት ያልቀረበ ከመሆኑም በላይ የመጨረሻ ውሳኔ ያልተሰጠበት ሲሆን በዚህ ሰበር ችልትም በመከራከሪያነት የቀረበው የመከላከል መብት ቢጠበቅ ሉከተል ይችል የነበረውን ውጤት ያሳያል በሚል እምነት በመሆኑ እና ይህ ችልት ደግሞ ከላይ እንደተገለፀው አመልካቾች የመሰማት መብታቸው ተነፍጓል ለማለት አይቻልም ወደሚለው ድምዲሜ የደረሰ በመሆኑ የስር ፋዳራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት በፍትሐብሕር የካሣ ጥያቄ ላይ የሰጠው ውሳኔ በአመልካቾች ላይ ተጠሪ ለወሰደው እምርጃ አመልካቾች የመሰማት መብት ቢከበርላቸው ኑሮ የተለየ ውጤት ሉያስከትል ይችል ነበር ለማለት የሚያስችል ሕጋዊ ምክንያት ላሆን የሚችል ሁኖ አልተገኘም። በአጠቃላይ ተጠሪ በሕጉ የተሰጠውን ኃላፉነትና ተግባር ለመወጣት በሕጉ በተዘረጋለት ሥርዓት መሰረት የሰጠው ውሳኔ እንጂ ከሕጉ ውጪ የተሰጠ ነው ለማለት የሚያስችል ሕጋዊ ምክንያት ስላላገኘን በጉዲዩ ላይ የተሰጠው ውሳኔ መሰረታዊ የሆነ የሕግ ስህተት ያለበት ነው ለማለት አልተቻለም። በዚህም መሰረት ተከታዩን ወስነናል።

ው ሣ ኔ

1. በፋዳራለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት በመ/ ግንቦት 23 ቀን 2002 ዓ.ም የተሰጠው ውሳኔ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 348(1) መሰረት ፀንቷል።

2. በዚህ ችልት ለተደረገው ክርክር የወጣውን ወጪና ኪሳራ የየራሳቸውን ይቻለ ብለናል።

ትዕዛዝ

በዚህ ችልት ሐምል 30 ቀን 2002 ዓ.ም ተሰጥቶ የነበረው እግድ ተነስቷል።

ለሚመለከታቸው አካላት ይፃፍ።

መዝገቡ ተዘግቷል፤ ወደ መዝገብ ቤት ይመለስ።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት።