-** ሜታ አቦ ቢራ አ/ማ ነገረ ፈጅ አቶ ሰለሞን ዘውዳ - ቀረቡ; / በዩቲሉቲ ክፍል ሃላፉ ሆኜ ስሰራ ቆይቼ ማያዝያ 26 ቀን 2001 ዓ.ም በሥር ላይ በደረሰብኝ አደገ በህክምና የተረጋገጠ 7% ጉዲት የደረሰብኝ ስሆን ተከሳሽ ክፍያ የፈ v. -** አቶ ወ/መድህን ቢረዲ - ቀረቡ; ን/ የውለ ተገዢ ለማድረግ ሙለ በሙለ የሚያስገድድ አይደለም በማለት 1ኛ መልስ ሰጪ በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 109/3/ለ/ መሰረት ከደረሰው የአካል ጉዲት ጋር ተያይዞ ቀሪ የካሣ ክፍያ ብር

የሰበር ቀን 15/9/2003 ዳኞች፡- ሐጏስ ወልደ አልማው ወላ አሉ መሐመድ ነጋ ደፍሣ አዲነ ንጉሤ አመልካች፡- ሜታ አቦ ቢራ አ/ማ ነገረ ፈጅ አቶ ሰለሞን ዘውዳ - ቀረቡ ተጠሪ፡- አቶ ወ/መድህን ቢረዲ - ቀረቡ መዝገቡን መርምረን የሚከተለውን ፍርድ ሰጥተናል።

ፍርድ

የአሁኑ ተጠሪ ለሥር የፋ/መ/ደ/ፍ/ቤት ያቀረበው ክስ በተከሳሽ ድርጅት /የአሁን አመልካች/ በዩቲሉቲ ክፍል ሃላፉ ሆኜ ስሰራ ቆይቼ ማያዝያ 26 ቀን 2001 ዓ.ም በሥር ላይ በደረሰብኝ አደገ በህክምና የተረጋገጠ 7% ጉዲት የደረሰብኝ ስሆን ተከሳሽ ክፍያ የፈፀመልኝ ካደረሰብኝ ጉዲት ባነሰ በመሆኑ ቀሪውን ገንዘብ ከነ ወለደ እንዱከፍለኝ ይወሰንልኝ የሚል ነው።

የሥር ተከሳሽም በሰጠው መልስ ተከሳሽ በገባው የመድን ዋስትና መሰረት ለከሳሽ የሚገባውን የካሣ ገንዘብ ከፍሎል። ስለሆነም ቀሪ የሚከፈለው ካሣ የለም በማለት ተከራክሯል።

የኢትዮጵያ መድን ድርጅት በበኩለ ወደ ክሱ ጣልቃ በመግባት የተከራከረ ሲሆን የሥር ተከሳሽ በገባው የመድን ሽፊን መሰረት ክፍያ መፈፀሙን ገልጿል። የሥር የፋ/መ/ደ/ፍ/ቤትም በሰጠው ፍርድ ተከሳሽ በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 109/2/ መሰረት ለከሣሽ ተገቢውን ካሣ የከፈለ ስለሆነ ክሱ ተቀባይነት የለውም ብሎል።

የሥር ከሣሽም በስር የመ/ደ/ፍ/ቤት ፍርድ ቅር በመሰኘት ይግባኝ ለፋ/ከ/ፍ/ቤት ያቀረቡ ሲሆን ለይግባኝ ሰሚው ፍ/ቤት ያቀረበው የቅሬታ ነጥብይ መልስ ሰጪው ቀደም ሲለ ከከፈለኝ ገንዘብ ብር 7500 በተጨማሪ ብር 8649 ሉከፍለኝ ይገባል በማለት ያቀረብኩትን ክስ የሥር የፋ/መ/ደ/ፍ/ቤት ውድቅ ማድረጉ ያለአግባብ ነው የሚል ነው።

ከፍተኛ ፍ/ቤትም የመልስ ሰጪዎችን መልስ ከቀረበው የይግባኝ ቅሬታ ጋር ከመረመረ በኋላ በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 109/1/ ድንጋጌ መሰረት ለሰራተኛ የሚከፈል የጉዲት ካሣ አሰሪው በገባበት የመድን ዋስትና ተፈፃሚ ይሆናል ተብል የተገለፀው የመንግስት ሰራተኞችን የሚመለከት መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ በ1ኛ መልስ ሰጪ /የአሁን አመልካች/ እና 2ኛ መልስ ሰጪ /የኢት/መድን ድርጅት/ መካከል የተደረገው የመድን ሽፊን ውል ህግ ሆኖ የሚገዛው ሁለቱን ተዋዋይ ወገኖችን እንጂ ይግባኝ ባይ /ያሁን ተጠሪን/ የውለ ተገዢ ለማድረግ ሙለ በሙለ የሚያስገድድ አይደለም በማለት 1ኛ መልስ ሰጪ በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 109/3/ለ/ መሰረት ከደረሰው የአካል ጉዲት ጋር ተያይዞ ቀሪ የካሣ ክፍያ ብር 8649 የመክፈል ግዳታ አለበት በማለት ፈርዶል።

በሥር የፋ/ከፍተኛ ፍ/ቤት ፍርድ መሰረታዊ የሆነ የህግ ስህተት ተፈጽሟል ሲል አመልካች ለዚህ ፍ/ቤት የሰበር አቤቱታ ያቀረበ ሲሆን በዋናነት የጠቀሳቸው የቅሬታ ነጥቦችም አመልካች የመንግስት የልማት ድርጅት ሲሆን ተጠሪው ደግሞ የመንግስት ሰራተኛ ነው።

በመሆኑም አሰሪው ካሣ መክፈል ያለበት በአዋጅ አንቀጽ 109/1/ መሰረት አሰሪው በገባበት የመድን ዋስትና ወይም በመንግስት የጡረታ ህግ መሰረት ነው። በዚሁ መሰረትም አመልካች በገባው የመድን ዋስትና መሰረት ከሚገባው ካሣ በላይ ለተጠሪው ከፍሎል። ከፍተኛ ፍ/ቤት የአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 109/3/ለ/ን ለውሣኔው መሰረት ያደረገ ሲሆን ይህ አንቀጽ ከ109/2/ ጋር ተያይዞ የሚታይ ነው። ምክንያቱም ድንጋጌው በጡረታ ህግ ላልተሸፈኑ ሰራተኞች አሰሪው በአንድጊዜ ስለሚከፍለው ካሣ ሲሆን ተጠሪ ግን የጡረታ ሽፊን ያለውና እንደማንኛውም ሰራተኛ ዕድሜው ለጡረታ ሲደርስ የጡረታ መብት የሚከበርለት ነው። ስለሆነም የስር የፋ/ከፍተኛ ፍ/ቤት ጉዲይ በተጠቀሰው ህግ አንቀጽ 109/3/ለ/ ሥር የሚሸፈን ነው በማለት ተጠሪው በተጨማሪነት እንዱከፈለው የጠየቀውን ገንዘብ አመልካች እንዱከፍል መወሰኑ ያለአግባብ በመሆኑ ውሣኔው መሰረታዊ የህግ ስህተት ያለበት ነው የሚለ ናቸው።

ተጠሪው በበኩለ ለሰበር አቤቱታው በሰጠው መልስ አመልካች ለሰራተኛው የገባው የመድን ዋስትና የሚያስገኘው ጥቅም አዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 109/3/ለ/ ለሰራተኛው የሚሰጠው ጥቅም ያነሰ ነው። የህብረት ስምምነቱም የካሣ ክፍያን አስመልክቶ ለሰራተኛው የአሰሪና ሰራተኛ ጉዲይ አዋጅ ካስቀመጠው ያነሰ ጥቅም የሚሰጥ ከሆነ ተፈፃሚነት የለውም ተጠሪም እንዱከፍለኝ የጠየቅኩት የህብረት ስምምነቱ ያስቀረብኝን ጥቅም በመሆኑ የአመልካች ቅሬታ ህጋዊ መሰረት ያለው አይደለም ሲል የሥር ከፍተኛ ፍ/ቤት ውሣኔ የህግ ስህተት ያልተፈፀመበት ነው ብሎል።

አመልካችም ለተጠሪ መልስ በማቅረብ ክርክሩን አጠናክሯል። የግራ ቀኙን ክርክር ከዚህ በላይ የቀረበ ሲሆን እኛም አመልካች በቀሪነት የሚፈለግበትን ገንዘብ የመክፈል ግዳታ አለበት ወይስ የለበትም የሚለውን ጭብጥ ይዘን ክርክሩን እንደሚከተለው መርምረናል።