-** አቶ ቴዎድሮስ ደበላ ጠበቆች ሽፈራው ጉላና ተኮላ መሸሻ ቀረቡ; ሚያዚያ 26 ቀን 2ዐዐ2 ዓ.ም አሻሽለው ያቀረቡት; በአቤቱታቸው ከ1998 ዓ.ም እስከ 2ዐዐ1 ዓ.ም. ድረስ ባለው የግብር ዘመን እንዱከፈል የተወሰነብኝ የንግድ ስራ ገ v. -** የፋዳራል አገር ውስጥ ገቢ ባለስሥልጣን የልደታ ክፍለ ከተማ አነስተኛ ግብር ከፊዮች ቅርንጫፍ ጽ/ቤት - ነ/ፈጅ ተወዲጅ ሲማ ቀረቡ; መስሪያ ቤት አቤቱታ አጣሪ ኮሚቴ ባቀርብም ኮሚቴው ተመሣሣይ ውሣኔ; ቅር በመሰኘት ይግባኙን ለአዱስ

የሰ/መ/ ጥር ዐ2 ቀን 2004 ዓ.ም.

ዳኞች፡- ሐጎስ ወልደ አልማው ወላ ዓሉ መሐመድ ነጋ ደፍሳ አዲነ ንጉሴ አመልካች፡- አቶ ቴዎድሮስ ደበላ ጠበቆች ሽፈራው ጉላና ተኮላ መሸሻ ቀረቡ ተጠሪ፡- የፋዳራል አገር ውስጥ ገቢ ባለስሥልጣን የልደታ ክፍለ ከተማ አነስተኛ ግብር ከፊዮች ቅርንጫፍ ጽ/ቤት - ነ/ፈጅ ተወዲጅ ሲማ ቀረቡ መዝገቡን መርምረን የሚከተለውን ፍርድ ሰጥተናል።

ፍርድ

ጉዲዩ የግብር ሰብሳቢ ባለስልጣን አቤቱታ አጣሪ ኮሚቴ በሚሰጠው የግብር ማስታወቂያ ውሣኔ ላይ ቅሬታ ያለው ወገን ይግባኙን ለግብር ጉባኤ ለማቅረብ የተፈቀደውን ጊዜና የጊዜውን ስላት የሚመለከት ነው። የክርክሩ መነሻ አመልካች ሚያዚያ 26 ቀን 2ዐዐ2 ዓ.ም አሻሽለው ያቀረቡት አቤቱታ ነው። አመልካች በአቤቱታቸው ከ1998 ዓ.ም እስከ 2ዐዐ1 ዓ.ም. ድረስ ባለው የግብር ዘመን እንዱከፈል የተወሰነብኝ የንግድ ስራ ገቢ ግብር ያላግባብ እና ከአቅሜ በላይ ነው ፣ ይህንኑ ቅሬታ ለተጠሪ መስሪያ ቤት አቤቱታ አጣሪ ኮሚቴ ባቀርብም ኮሚቴው ተመሣሣይ ውሣኔ አስተላልፍብኛል በማለት ጉባኤው አመልካችን ያቀረቧቸውን ማስረጃዎችንና የግብር ማህደራቸውን በማስቀረብ ጉዲዩን በመመርመር ፍትሐዊ ዲኝነት እንዱሰጥ ይወሰንለት ዘንድ ዲኝነት ጠይቀዋል። የአሁኑ ተጠሪም ቀርቦ በሰጠው መከላከያ መልስ የአመልካች ይግባኝ ለግብር ይግባኝ ሰሚ ጉባኤ የቀረበው በሕጉ የተመለከተው የሰላሣ ቀን የይግባኝ ማቅረቢያ ጊዜ ከአለፈ በሁዋላ መሆኑን ጠቅሶ በዚህ መቃወሚያ መሰረት ይግባኙ ውድቅ እንዱሆንና ይህ የሚታለፍ ከሆነ ደግሞ ፍሬ ጉዲዩም ተቀባይነት የለውም የሚልባቸውን ምክንያቶችን ዘርዝሮ ተከራክሯል። ይግባኙ የቀረበለት ጉባኤም የመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያውን በጭብጥነት ይዞ ጉዲዩን በመመርመር ይግባኙ አዋጅ ቁጥር 286/1994 አንቀጽ 1ዐ7/2/1/ በሚደነግገው መሰረት በሰላሣ ቀናት ውስጥ ያልቀረበ ነው በማለት መዝገቡን ዘግቶታል። በዚህ ውሣኔ አመልካች ባለማስማማት ይግባኛቸውን ለአዱስ አበባ ከተማ ይግባኝ ሰሚ ፍርድ ቤት አቅርበው ፍርድ ቤቱ ግራ ቀኙን ከአከራከረ እና የግብር ይግባኝ ሰሚ ጉባኤ ሬጅስትራርን በመጥራት ጉዲዩን ከአጣራ በሁዋላ የሰላሣ ቀናት ጊዜ ሳያልፍ አመልካች ይግባኛቸውን ማቅረባቸው ተረጋግጧል በማለት የግብር ይግባኝ ሰሚ ጉባኤን ውሣኔ ሽሮ በፍሬ ነገሩ ግራ ቀኙን አከራክሮ ተገቢውን እንዱወስን በማለት ጉዲዩን ለጉባኤው መልሶለታል። በዚህ ውሣኔ ተጠሪ ቅር በመሰኘት ይግባኙን ለአዱስ አበባ ከተማ ሰበር ሰሚ ችልት አቅርቦ ግራ ቀኙ ከተከራከሩ በሁዋላ ችልቱ የከተማው ይግባኝ ሰሚ ፍርድ ቤት የሰጠውን ውሣኔ ሽሮ የግብር ይግባኝ ሰሚ ጉባኤ የሰጠውን ውሣኔ አፅንቶታል። የአሁኑ የሰበር አቤቱታ የቀረበውም ይህንኑ ውሣኔ በመቃወም ለማስለወጥ ነው።

አመልካች መጋቢት ዐ7 ቀን 2ዐዐ3 ዓ.ም በጻፊት አራት ገፅ የሰበር አቤቱታ በጉዲዩ ላይ በተሰጠው ውሣኔ መሰረታዊ የሆነ የሕግ ስህተት ተፈፅሟል የሚለበትን ምክንያት ዘርዝረው አቅርበዋል። ይዘቱም ባጭሩ በሕጉ በተመለከተው ጊዜ ውስጥ የይግባኝ አቤቱታውን ለግብር ይግባኝ ጉባኤ አቅርበው አመልካች የተጠሪ መስሪያ ቤት ሃምሣ ፏርሰንት /50%/ የይግባኝ ማስያዣ እና የዲኝነት ሂሣብ እንዱከፍል የግብር ይግባኝ ጉባኤ ሬጅስትራር አመልካችን ሲያዝዙ አመልካች የተተመነውን ሂሣብ በባንክ ሲፑኦ አሰርተው ካስገቡ በሁዋላ የሲፑኦ ማስረጃ ስለማንቀበል ሲፑኦው ወደ ደረሰኝ መለወጥ አለበት በማለት አቤቱታቸውን ሬጅስትራሩ ባለመቀበላቸው ለተከሰተው የጊዜ ማለፍ አመልካች የሚቀጡበት አግባብ የለም በማለት መከራከራቸውን የሚያሳይ ነው። አቤቱታው ተመርምሮም አመልካች የይግባኝ ማስያዣና የዲኝነት ሂሣብ በሲፑኦ መጋቢት 1ዐ ቀን 2ዐዐ2 ዓ.ም. አሰርተው ለፊይናንስ ቢሮ መጋቢት 13 ቀን 2ዐዐ2 ዓ.ም. ብር 223,696.52 /ሁለት መቶ ሃያ ሶስት ሺህ ስድስት መቶ ዘጠና ስድስት ብር ከሃምሣ ሁለት ሣንቲም /ለዲኝነት ብር 83ዐ3.48/ ስምንት ሺህ ሶስት መቶ ሶስት ብር ከአርባ ስምንት ሣንቲም/ ከፍለው ለግብር ይግባኝ ሰሚ ጉባኤ በወቅቱ አቅርበው እያለ የጉባኤው ሬጅስትራር ሲፑኦውን ወደ ደረሰኝ መለወጥ አለበት በማለት አቤቱታውን ባለመቀበላቸው የይግባኝ ማቅራቢያ ጊዜ አልፎል የመባለን አግባብነት ለመመርመር ሲባል ጉዲዩ ለሰበር ችልት እንዱቀርብ የተደረገ ሲሆን ለተጠሪ ጥሪ ተደርጎለትም ቀርቦ ግራ ቀኙ በፅሐፍ እንዱከራከሩ ተደርጓል።

የጉዲዩ አመጣጥ አጠር አጠር ባለመልኩ ከላይ የተገለጸው ሲሆን ይህ ችልትም የግራ ቀኙን ክርክር በሰበር አቤቱታው መነሻ ከሆነው ውሣኔ እና አግባብነት ካላቸው ድንጋጌዎች ጋር በማገናዘብ ጉዲዩ ለሰበር ሰሚ ችልት ከተያዘው ጭብጥ አንጻር በሚከተለው መልኩ መርምሮታል።

ከክርክሩ ሂደት መገንዘብ የተቻለው አመልካች ይግባኝ ለማቅረብ ማስያዝ የሚገባቸውን ገንዘብ በCPO መጋቢት 1ዐ ቀን 2ዐዐ2 ዓ.ም. በማሰራት ከተጠሪ ቢሮ ሰላሣ ቀን ከማለፊ በፉት ቀርበው የነበሩ መሆኑና ተጠሪ የገቢ ግብር ይግባኝ ለማቅረብ በCPO አመልካች ያቀረቡትን መያዣ ደረሰኝ ቆርጦ 13/07/2002 ዓ.ም የሰጠ ሲሆን የገቢ ግብር ውሣኔ ማስታወቂያ ላይ ይግባኝ ለማቅረብ በመያዣነት ያቀረቡትን CPO ወደ ደረሰኝ ካልተለወጠ በማለት ሬጅስትራሩ ሳይቀበለው ቀርቶ በ13/7/2002 ዓ.ም ግን ደረሰኝ ቆርጦ የሰጠ መሆኑ በማስረጃ የተረጋገጠ ፍሬ ጉዲይ ነው።