-** የኢትዮጵያ ገቢዎች ጉምሩክ ባለሥልጣን - ዐቃቤ ህግ አቶ ሽመልስ አበበ ቀረቡ v. -** አቶ ንጉሴ ገብረፃዱቅ - ጠበቃ አቶ አበበ ታዬ ቀረቡ።; አዋጅ ቁጥር 60/89 አንቀጽ 64/4 እንደተሻሻለ በመተላለፍ የጋራ ንብረቱ በሆነውና የሰላዲ ቁጥሩ 3- 02587/አ.አ/ የሆነውን መኪና በሹፋርነት እያሽከረከረ እያለ ወደ አ

የሰ/መ/ቁ 54889

መስከረም 26 ቀን 2004 ዓ.ም.

ዳኞች፡- ሐጎስ ወልደ አልማው ወላ ዓሉ መሐመድ ነጋ ደፍሣ አዲነ ንጉሴ አመልካች፡- የኢትዮጵያ ገቢዎች ጉምሩክ ባለሥልጣን - ዐቃቤ ህግ አቶ ሽመልስ አበበ ቀረቡ ተጠሪ፡- አቶ ንጉሴ ገብረፃዱቅ - ጠበቃ አቶ አበበ ታዬ ቀረቡ።

መዝገቡን መርምረን የሚከተለውን ፍርድ ሰጥተናል።

ፍርድ

ጉዲዩ የቀረበው አመልካች የፋዳራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤትና የፋዳራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የሰጡት የቅጣት ውሣኔ መሰረታዊ የሕግ ስህተት ያለበት ስለሆነ ተሻሽል እንዱወሰንልኝ በማለት ያቀረበውን የሰበር አቤቱታ መርምሮ ለመወሰን ነው። ክርክሩ በመጀመሪያ የታየው በፋዳራል የመጀመሪያ ፍርድ ቤት ነው። የሥር ፍርድ ቤት አመልካች ተጠሪ አዋጅ ቁጥር 60/89 አንቀጽ 64/4 እንደተሻሻለ በመተላለፍ የጋራ ንብረቱ በሆነውና የሰላዲ ቁጥሩ 3- 02587/አ.አ/ የሆነውን መኪና በሹፋርነት እያሽከረከረ እያለ ወደ አገር ውስጥ እንዲይገባ በህግ የተከለከለ ዘጠኝ ቦንዲ ልባሽ ጨርቅ ከቡታጅራ ወደ አዱሰ አበባ ለማስገባት ሲሞክር ነሐሴ 1 ቀን 2000 ዓ.ም. ከላሉቱ ዘጠኝ ሰዓት ሰበታ ከተማ ስለተያዘ የጉምሩክን ህግ የመጣስ ወንጀል ፈፅሟል በማለት የወንጀል ክስ አቅርቧል።

ተጠሪ የወንጀለን ድርጊት አልፈፀምኩም ጥፊተኛ አይደለሁም በማለት ተከራክሯል። አመልካች ተጠሪ ሲያሽከረክረው በነበረው መኪና ዘጠኝ ቦንዲ ልባሽ ጨርቅ ተጭኖ የተገኘ መሆኑን የሚያስረዲ ማስረጃ አቅርቧል። እንዱሁም ወንጀለ የተፈፀመበት የሰላዲ ቁጥሩ 3-02587/አ.አ/ የሆነው መኪና የተጠሪው የአቶ ንጉሴ ገ/ፃዱቅ እና የአቶ ጌታቸው ገዛኸኝ የጋራ ሀብት መሆኑን የሚያስረዲ የመኪናውን የባለሀብትነት ማረጋገጫ ደብተርና ከአዱስ አበባ ትራንስፕርት ቢሮ የተፃፈ የሰነድ ማስረጃ አቅርቧል። ተጠሪ በወቅቱ እሱ ወባ ተነስቶበት ታሞ የነበረ መሆኑን ዘጠኝ ቦንዲ ልባሽ ጨርቅ ከእኔ እውቅና ውጭ የተጫነ መሆኑን ያስረደልኛል በማለት ሁለት የመከላከያ ምስክሮች አቅርቦ አሰምቷል። የሥር ፍርድ ቤት የግራቀኙን ማስረጃ ከመረመረና ከመዘነ በኋላ ዐቃቤ ህግ ባቀረበው ክስ የጠቀሰውን አዋጅ ቁጥር 60/89 አንቀፅ 64/4/ በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ህግ ቁጥር 113/2/ መሰረት ወደ አዋጅ ቁጥር 6ዐ/89 አንቀፅ 74 በመለወጥ ተጠሪ ከላይ የአዋጅ ቁጥር 60/89 አንቀፅ 74 እንደተሻሻለው በመተላለፍ ወንጀል የፈፀመ ጥፊተኛ ነው በማለት የጥፊተኝነት ውሣኔ ሰጥቷል። የሥር ፍርድ ቤት የግራቀኙን የቅጣት አስተያየት ከሰማ በኋላ ተጠሪ በሶስት ዓመት እስራት እንዱቀጣና የተያዘው ዘጠኝ ቦንዲ ልባሽ ጨርቅ ለመንግስት ገቢ እንዱሆን ውሣኔ ሰጥቷል። አመልካች የሥር ፍርድ ቤት ተጠሪን ጥፊተኛ ያለበት የህግ ድንጋጌና የሰጠውን የቅጣት ውሣኔ በመቃወም ይግባኝ ለከፍተኛው ፍርድ ቤት አቅርቧል። የከፍተኛው ፍርድ ቤት የሥር ፍርድ ቤት የሰጠውን የጥፊተኛነትና የቅጣት ውሣኔ አፅንቶታል።

አመልካች ሚያዝያ 7 ቀን 2002 ዓ.ም. በተፃፈ የሰበር አቤቱታ ተጠሪ አዋጅ ቁጥር 60/89 እና የተሻሻለው አዋጅ ቁጥር 368/95 አንቀጽ 64/4/ የተደነገገውን በመተላለፍ በሀላፉነት ይዞ በሚያሽከረክረውና የጋራ ንብረቱ በሆነው መኪና ዘጠኝ ቦንዲ ልባሽ ጨርቅ ይዞ መገኘቱ በማስረጃ ተረጋግጧል። የመጓጓዥያ ሀላፉ የሚለው ሀሳብ በአዋጅ ቁጥር 60/89 አንቀጽ 2/14/ ግልፅ ትርጉም ተሰጥቶታል። በዚህ ድንጋጌ በተሰጠው ትርጓሜ መሰረት ማንኛውም መጓጓዥያ በጉዞ ላይ እንዲለ እንዱይዝ፣ እንዱቆጣጠር ወይም ሥራውን እንዱመራ ሥልጣን የተሰጠው ሰው ወይም ወኪለን የሚያጠቃልል መሆኑ በግልፅ ተደንግጓል። የተጠሪ አድራጎት በአዋጅ ቁጥር 60/89 በአዋጅ ቁጥር 368/95 በአንቀፅ 64/4/ እንደተሻሻለው የሚሸፍን ሆኖ እያለ የበታች ፍርድ ቤቶች የህጉን ድንጋጌ ግልፅ ይዘት በመተላለፍ ተጠሪ የተሻሻለው አዋጅ ቁጥር 368/95 አንቀጽ 74 የተመለከተውን በተመላለፍ ወንጀል የፈፀመ ጥፊተኛ ነው በማለት የሰጡት ውሣኔ መሰረታዊ የህግ ስህተት ያለበት ነው። ከዚህ በተጨማሪ የሥር ፍርድ ቤት ተይዞ የነበረው መኪና ለተጠሪ እንዱመለስለት የሰጠው ውሣኔ የአዋጅ ቁጥር 368/95 አንቀፅ 79፣ አንቀፅ 80/1/ አንቀፅ 81 የሚጥስና መሰረታዊ የህግ ስህተት ያለበት ስለሆነ በሰበር ታይቶ እንዱሻሽልን በማለት አመልክቷል።

ተጠሪ በበኩለ ታህሣሥ 20 ቀን 2003 ዓ.ም. በተፃፈ የሰበር አቤቱታ መልስ በመኪናው ዘጠኝ ቦንዲ ልባሽ ጨርቅ ጭኖ ተገኝቷል በተባለበት ዕለት በመኪናው ውስጥ የነበርኩ ቢሆንም እኔ ወባ ታምሜ ስለነበረ ህጋዊ መንጃ ፈቃድ ያለው የመኪና ረዲት ሹፋር አቶ ሀይለ ቢሰጠኝ መኪናውን ያሽከረክር እንደነበርና ልባሽ ቦንዲ ጨርቁ በመኪናው ላይ መጫኑን የማላውቅ መሆኔን በመከላከያ ማስረጃ አስረድቻለሁ። ስለዚህ የበታች ፍርድ ቤቶች አመልካች ባቀረበው የወንጀል ክስ የጠቀሰውን የአዋጅ ቁጥር 368/95 አንቀጽ 64/4 ድንጋጌ በመለወጥ በአዋጁ አንቀፅ 74 በተደነገገው መሰረት ጥፊተኛ ብለው የሰጡት የጥፊተኝነትና የቅጣት ውሣኔ መሰረታዊ የህግ ስህተት የለበትም በማለት መልስ ሰጥቷል።