-** የኢትዪጵ ኤላክትሪክ ኃይል ኮርፕሬሽን - ነ/ፈጅ ተስፊዬ ኬርጋ ቀረበ; ጣት እና የትልቁ ጣት መድረቅ እና ከአገልግልት ዉጪ መሆን፣የቀኝ እግር 5ኛ; በቀን 07-4-2003 ዓ.ም በተጻፈ አቤቱታ ላይ መሰረታዊ የህግ ስህተት ተፈጽሞባቸ v. -** አቶ ወልደ ሚካኤል ሻንቆ - የቀረበ የለም; ከሳሽነት ነዉ። የካሳ ክፍያ; የተለያዩ የሰዉነት ክፍልች ላይ ጉዲት የደረሰ ስለመሆኑ፣በዚህም ጉዲት ምክንያት የቀኝ እጁ ያለመንቀሳቀስ ችግር፣የቀኝ ቀለበት ጣት እና ትንሽ ጣት መቆረጥ፣የቀ

የሰ/መ/ቁ 63231

ግንቦት 6 ቀን 2004 ዓ.ም.

ዳኞች፡- ተሻገር ገ/ስላሴ አልማዉ ወላ ዓሉ መሐመድ ነጋ ደፉሣ አዲነ ንጉሴ አመልካች፡- የኢትዪጵ ኤላክትሪክ ኃይል ኮርፕሬሽን - ነ/ፈጅ ተስፊዬ ኬርጋ ቀረበ ተጠሪ፡- አቶ ወልደ ሚካኤል ሻንቆ - የቀረበ የለም መዝገቡ ተመርምሮ የሚከተለዉ ፍርድ ተሰጥቷል።

ፍርድ

ጉዲዩ የካሳ ክፍያ ክርክርን የሚመለከት ሲሆን የተጀመረዉ በደቡብ ብሓ/ብሓ/ህዝቦች ብሓ/ክልላዊ መንግስት በሀድያ ዞን ከፍተኛ ፍርድ ቤት በተጠሪ ከሳሽነት ነዉ። የካሳ ክፍያ ክሱን የተመለከተዉ ይሄዉ ፍርድ ቤት የግራቀኙን ክርክር እና ማስረጃ በመስማት አመልካች በዘረጋዉ የኤላክትሪክ መስመር ላይ እሳት በመፈጠሩ ምክንያት በተከሰተ አደጋ በተጠሪ የተለያዩ የሰዉነት ክፍልች ላይ ጉዲት የደረሰ ስለመሆኑ፣በዚህም ጉዲት ምክንያት የቀኝ እጁ ያለመንቀሳቀስ ችግር፣የቀኝ ቀለበት ጣት እና ትንሽ ጣት መቆረጥ፣የቀኝ መካከለኛ ጣት፣አመልካች ጣት እና የትልቁ ጣት መድረቅ እና ከአገልግልት ዉጪ መሆን፣የቀኝ እግር 5ኛ ጣት መቆረጥ እና ስቃይ ደርሷል፤ በተጠሪ ላይ 63% ከፉል አቋም የአካል ጉዲት በመድረሱ እንደድሮዉ የማስተማር ስራዉን ማከናወን ባለመቻለ፣ ስራዉን በአግባቡ በሚያከናዉንበት ወቅት የወር ጥቅል ደመወዙ ብር 1,692.00 /አንድ ሺህ ስድስት መቶ ዘጠና ሁለት/ ሁኖ ከዚህ ዉስጥ በእጅ የሚደርሰዉ 1,403.42 ብር /አንድ ሺህ አራት መቶ ሶስት ብር ከአርባ ሁለት ሳንቲም/ በመሆኑ እስከ ጡረታ መዉጫ ዕድሜ ታስቦ፣ የተለያዩ ወጪና ኪሳራ እንደዚሁም የሞራል ካሳን ጨምሮ ባጠቃላይ 139,228.26 /አንድ መቶ ሰላሳ ዘጠኝ ሺህ ሁለት መቶ ሃያ ስምንት ሺህ ከሃያ ስድስት ሳንቲም/ አመልካች ድርጅት እንዱከፍለዉ በማለት ዉሳኔ ሰጥቷል። አመልካች በዚህ ዉሳኔ ቅር በመሰኘት ይግባኙን ለክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ያቀረበ ሲሆን ፍርድ ቤቱ የቀረበለትን ቅሬታ በፍ/ሥ/ሥ/ህግ ቁ.337 መሰረት ሰርዞታል።

አሁን የቀረበዉ ቅሬታ በዚህ ዉሳኔ ቅር በመሰኘት ሲሆን አመልካች በቀን 07-4-2003 ዓ.ም በተጻፈ አቤቱታ ላይ መሰረታዊ የህግ ስህተት ተፈጽሞባቸዋል ያላቸዉን ነጥቦች ያነሳ ሲሆን ፍሬ-ሃሳቡ፡- አመልካች ኃላፉ ላሆን በማይችልበት በፍ/ሥ/ሥ/ህግ ከ2124 እስከ 2136 ድረስ በተዘረዘሩት በልላ ሰዉ ጥፊት የጉዲት ካሳ እንዱከፍል መደረግ የላለበት በመሆኑ፣አደጋዉ ሉፈጠር የቻለዉ የከሳሽ ጎረቤት አቶ ማቴዎስ የቴላቪዥን አንቴና የሰቀለበት የባህር ዛፍ እንጨት ከላሉቱ በግምት 9፡15 ላይ በነፊስ ኃይል ተገፍትሮ በአከባቢዉ ከሚገኘዉ የኤላክትርክ መስመር ላይ ሲወድቅበት ቴላቪዥኑ ከፍተኛ ድምጽ ሉያሰማ መቻለ፣ይሄዉ ጎረቤታቸዉ ቤታቸዉ ውስጥ በከፍተኛ ብርሃን ሲሞላ አይተዉ የድረሱልኝ ድምጽ ማሰማቱ፣ተጠሪም በዚህን ወቅት ደርሰዉ መስመሩን ለማላቀቅ ሲሞክሩ የደረሰባቸዉ በመሆኑ ብቻ አመልካች በፍትሐብሕር ህግ ቁ.2069 መሰረት ኃላፉነት አለበት ልባል የማይገባ በመሆኑ የበታች ፍርድ ቤቶች ኃላፉነት አለበት በማለት የሰጡት ዉሳኔ አግባብነት የላለዉና መሰረታዊ የህግ ስህተት የተፈጸመበት ነዉ። ላላዉ የክልለ የከፍተኛ ፍርድ ቤት ተጠሪ ክስ ሲያቀርብ በየወሩ ያገኝ የነበረዉ ደመወዝ በቀለብ መልክ እንዲይቋረጥበት ዕድሜዉ 70 ዓመት እስኪሞላቸዉ እንዱከፈል ሆኖ እያለ በደረሰዉ ጉዲት መጠን ካሳ እንዱከፍል ውሳኔ መስጠቱ እና ይሰሩበት የነበረዉ መስሪያ ቤት የጡረታ መብታቸዉን እንዱጠብቅ ዉሳኔ መስጠቱ አግባብነት የላለዉ በመሆኑ እንዱታረምልኝ የሚል ነዉ።

የቀረበዉ ቅሬታ ተመርምሮ በዚህ ጉዲይ አመልካች በፍትሐብሕር ህግ ቁ.2069 መሰረት በተጠሪ ላይ ለደረሰዉ ጉዲት ኃላፉነት አለበት በማለት በበታች ፍርድ ቤቶች የመወሰኑን አግባብነት ለመመርመር በሚል ጉዲዩ ለሰበር ሰሚ ችልት ያስቀርባል ተብል ጭብጥ ተይዞ ተጠሪ በጉዲዩ ላይ መልስ እንዱሰጥበት ታዞ ቀርቦ መልሱን አቅርቧል። ተጠሪ የሰጠዉ የመልስ ፍሬ-ሃሳብ፡የቀረበዉ ቅሬታ መሰረታዊ የህግ ስህተት ስለመኖሩ የሚያመላክት አይደለም፣ አመልካች ላላ ሰዉ ባጠፊዉ ጥፊት ኃላፉ ላሆን አይገባዉም ለሚለዉ ቅሬታ አመልካች በበታች ፍርድ ቤት ጥፊተኛ የተባለዉ አመልካች በዘረጋዉ የኤላክትሪክ መስመር ምክንያት ጉዲት በመድረሱ በዚህ ሁኔታ ዉስጥ ደግሞ ምንም ዓይነት ጥፊት ባይኖርም በሰራዉ አደገኛ ስራ ምክንያት በፍትሐብሕር ህግ ቁ.2069 መሰረት ኃላፉነት ስላለበት በመሆኑ፣ የካሳ መጠኑን በተመለከተም የተፈጸመ መሰረታዊ የህግ ስህተት ባለመኖሩ ምክንያት የቀረበዉ ቅሬታ ተቀባይነት የለዉም የሚል ነዉ። አመልካች ባቀረበዉ የመልስ መልስ ቅሬታዉን በማጠናከር ተከራክሯል።

በግራቀኙ መካከል የተደረገዉ የክርክር ሂደት አጠር አጠር ባለ መልኩ ከላይ የተመለከተው ሲሆን ችልቱም የተነሱትን ክርክሮች፣ ከተያዘው ጭብጥ እና አግባብነት ካላቸው ድንጋጌዎች ጋር በማገናዘብ መርምሯል። እንደመረመረውም በቅድሚያ እልባት ማግኘት ያለበት ነጥብ የበታች ፍ/ቤቶች በቀረበው ክስ ላይ ተገቢውን ማጣራት በማድረግ የኃላፉነት እና የካሳ መጠን ውሳኔ የሰጡበት ስለመሆኑ ወይም አለመሆኑ መመልከት ተገቢ ይሆናል።