-** የቂርቆስ ክፍለ ከተማ ወረዲ 06 አስተዲደር ነገረ ፈጅ አቶ አማረ ከፍያለው - ቀረቡ; ተከሳሽ በመሆን ተከራክረዋል።; ነሐሴ 27 ቀን 2003 ዓ.ም በተፃፈ ደብደቤ በባለቤትሽ ስም የመኖሪያ ቤት ያለሽ በመሆኑ የያዝሽውን የቀበላ ቤት v. -** ወ/ሮ አለምፀሐይ ወልዳ ጠበቃ አቶ ፀጋዬ ተስፊዬ - ቀረቡ; በቂርቆስ ከተማ ክፍለ ከተማ ቀበላ 10 ቁጥሩ 059 ከመንግስት ተከራይተው ብቻቸውን በመኖር; (ከሳሽ); ይግባኝ; የሰበር አቤቱታ; ከአቶ ክፍለ ኢሳያስ ጋር ጋብቻ ያላቸው

የሰ/መ/ ታህሳስ 16 ቀን 2004 ዓ.ም.

ዳኞች፡- ሐጏስ ወልደ አልማው ወላ ዓሉ መሐመድ ነጋ ደፍሳ አዲነ ንጉሴ አመልካች፡- የቂርቆስ ክፍለ ከተማ ወረዲ 06 አስተዲደር ነገረ ፈጅ አቶ አማረ ከፍያለው - ቀረቡ ተጠሪ፡- ወ/ሮ አለምፀሐይ ወልዳ ጠበቃ አቶ ፀጋዬ ተስፊዬ - ቀረቡ መዝገቡን መርምረን የሚከተለውን ፍርድ ሰጥተናል

ፍርድ

ጉዲዩ የቀረበው አመልካች የአዱስ አበባ አስተዲደር ይግባኝ ሰሚ ፍርድ ቤት የሰበር ችልት የሰጠው ውሣኔ መሰረታዊ የህግ ስህተት ያለበት ስለሆነ በሰበር ታይቶ እንዱታረምልኝ በማለት ያቀረበውን የሰበር አቤቱታ አጣርቶ ለመወሰን ነው። ጉዲዩ በሁከት ይወገድልኝ የቀረበን ክርክር የሚመለከት ነው። ጉዲዩ በመጀመሪያ የታየው በአዱስ አበባ አስተዲደር የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ነው። በሥር ፍርድ ቤት ተጠሪ ከሳሽ አመልካች ተከሳሽ በመሆን ተከራክረዋል።

የክርክሩ መነሻ ተጠሪ ለሥር ፍርድ ቤት ያቀረበችው የሁከት ይወገድልኝ ክስ ነው። ተጠሪ በቂርቆስ ከተማ ክፍለ ከተማ ቀበላ 10 ቁጥሩ 059 ከመንግስት ተከራይተው ብቻቸውን በመኖር ላይ እያለ አመልካች ነሐሴ 27 ቀን 2003 ዓ.ም በተፃፈ ደብደቤ በባለቤትሽ ስም የመኖሪያ ቤት ያለሽ በመሆኑ የያዝሽውን የቀበላ ቤት እንድትለቂ የሚል ማስጠንቀቂያ ሰጥቶኛአል። ስለዚህ ባል ያለኝ ወይም የላለኝ መሆኑን በአግባቡ ሣያረጋግጥ ቤቱን እንድለቅ ማስጠንቀቂያ በመፃፍ የፈጠረብኝ ሁከት ይወገድልኝ በማለት ክስ አቅርቧል። አመልካች በሥር ፍርድ ቤት በተከሳሽነት ቀርቦ ከከሳሽ ጋር ያለን ከቤት ኪራይ ውል የመነጨ ግንኙነት ነው። ከሣሽ በንፊስ ስልክ ላፍቶ ክፍለ ከተማ ቀበላ 02 ሁለት ልጆች በትዲር ከወለደላቸውና አብረዋቸው በሚኖሩት ባለቤታቸው አቶ ክፍለ ኢሣያስ ስም ቤት እንዲላቸው ስለተረጋገጠ ከቀበላ የተከራዩትን ቤት እንዱለቁ ማስጠንቀቂያ መስጠታችን ተገቢ ነው በማለት ተከራክረዋል። የሥር ፍርድ ቤት ተጠሪ (ከሳሽ) በባለቤታቸው ስም መኖሪያ ቤት ያላቸው በመሆኑ አመልካች (ተከሣሽ) የቀበላውን ቤት እንዱለቁ ማስጠንቀቂያ መስጠቱን ተገቢ ነው በማለት የተጠሪን ክስ ውድቅ አድርጓል። ተጠሪ ይግባኝ ለአዱስ አበባ አስተዲደር ይግባኝ ሰሚ ፍ/ቤት አቅርበዋል። ይግባኝ ሰሚው ችልት የአመልካችን ይግባኝ በፍታብሓር ሥነ- ሥርዓት ሕግ ቁጥር 337 መሰረት ሰረዞታል። ተጠሪ የሰበር አቤቱታ ለከተማው የሰበር ችልት አቅርበዋል የከተማው የሰበር ችልት ተጠሪ ከአቶ ክፍለ ኢሳያስ ጋር ጋብቻ ያላቸው ስለመሆኑ አልተረጋገጠም በማለት የአዱስ አበባ አስተዲደር የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤትና ይግባኝ ሰሚ ፍርድ ቤት የሰጡትን ውሣኔ ሽሯል።

አመልካች ሚያዚያ 11 ቀን 2003 ዓ.ም በተፃፈ የሰበር አቤቱታ ተጠሪ በባለቤታቸው ስም የግል የመኖሪያ ቤት እንዲላቸው ተረጋግጦ እያለ ከአመልካች የተከራዩትን ቤት እንዲይለቁ መወሰኑ መሰረታዊ የህግ ስህተት ያለበት ነው በማለት አመልክተዋል። ተጠሪ በበኩላቸው ሰኔ 20 ቀን 2003 ዓ.ም በተፃፈ መልስ ከአቶ ክፍለ ኢሣያስ ጋር ጋብቻ ወይም የጋብቻ ሁኔታ የላለን መሆኑ ስለተረጋገጠ የከተማው ሰበር ችልት የሰጠው ውሣኔ የህግ ስህተት የለበትም በማለት ተከራክረዋል። አመልካች ሐምል 18 ቀን 2003 ዓ.ም የተፃፈ የመልስ መልስ አቅርበዋል።

ከሥር የክርክሩ አመጣጥና በሰበር ያቀረበው የፅሐፍ ክርክር ከላይ የተገለፀው ሲሆን እኛም ጉዲዩን መርምረናል። ጉዲዩን እንደመረመርነው የአዱስ አበባ አስተዲደር ይግባኝ ሰሚ ፍርድ ቤት የሰበር ችልት አመልካች በተጠሪ ላይ ሁከት ፈጥሯል በማለት የሰጠው ውሣኔ ተገቢ ነው ወይስ አይደለም? የሚለውን ጭብጥ መታየት ያለበት ሆኖ አግኝተናል።

ጉዲዩን እንደመረመርነው አመልካች ተጠሪ የሚኖሩበት የቤት ቁጥር 059 ባለሀብት መሆኑ አላከራከረም። ተጠሪ በዚሀ ቤት ውስጥ የሚኖሩበት ከአመልካች ጋር ባደረጉት የኪራይ ውል መሰረት መሆኑን ለሥር ፍርድ ቤት ባቀረቡት የክስ ማመልከቻ እና በየደረጃው ባቀረቡት ክርክር አረጋገጠዋል። አመልካች ተጠሪ በኪራይ ውል የያዙትን ቤት እንዱለቁ እና የኪራዩን ውል ለማቋረጥ ማስጠንቀቂያ መስጠቱ ተገቢ ነው ወይስ አይደለም? አመልካች በኪራይ ውለ ይገደዲል ወይስ አይገደድም? የሚለት ጭብጦች በአመልካችና በተጠሪ መካከል የተደረገው የኪራይ ውልና አግባብነት ያላቸውን የህግ ማእቀፍች መሰረት በማድረግ የሚታይ ነው።

አንድ ሰው በልላው ሰው ላይ ሁከት ፈጠረ ተብል ውሣኔ የሚሰጠው የላላ ሰውን ይዞታ የወሰደበት ወይም በይዞታው ላይ ሁከት የፈጠረበት መሆኑ ሲረጋገጥ እንደሆነ በፍታብሓር ሕግ ቀጥር 1149 ንዐስ አንቀጽ 1 ተደንግጓል። በያዝነው ጉዲይ የቤቱ ባለሀብት የሆነው አመልካች ቤቱን በኪራይ የያዙት ተጠሪ እንዱለቁለት ማስጠንቀቂያ መፃፈና የኪራይ ውልን የማቋረጥ ሀሣብ ያለው መሆኑን በፍታብሓር ህግ ቁጥር 2966 ንዐስ አንቀጽ 1 መሰረት ማሳወቁ ከአከራይ ተከራይ ውልና ግንኙነት አንፃር የሚያታይ እንጂ እንደ ሁከት ተግባር የሚቆጠር አይደለም።